-
مولفان :
غلامرضا اسم‌حسینی
-
نام کتاب :
نظریه توسعه سیاسی متعالیه امام خمینی (ره) (مبانی، شاخص‌ها، الگوها، کارگزاران، اهداف)
-
سال چاپ :
1405
-
-
انتشارات :
فرسار
-
زبان :
فارسی
-
تعداد صفحه :
291
-
ISBN 10 :
-
ISBN 13 :
978-622-7207-97-2
-
توضیحات :
در نوشتار حاضر سعی شده است توسعه سیاسی بر اساس مبانی فقهی، فلسفی، عرفانی و اخلاقی حضرت امام (ره) بعنوان متفکر و رهبر اسلامی بررسی شود و نظریه توسعه سیاسی ایشان بعنوان یک نظریه مستقل در کنار دیگر نظریههای توسعه سیاسی مکاتب دیگر طراحی و به جامعه بشریت ارائه گردد، براي نمونه بايد تبيين واستنباط شود كه توسعه سياسي و اسلامي از ديدگاه امام چيست؟ و اهداف آن چه می باشد وداراي چه مؤلفهها و شاخصهائي است؟ وهمچنين وي‍‍ژگي كارگزاران و نهادهاي اجتماعي سياسي توسعه سياسي چيست و یا اینکه مباني فقهي،فلسفي،عرفاني و اخلاقي نظریه توسعه سیاسی امام كدام است و براساس این مباني،شاخصه اصلي نظريه توسعه سياسي امام در ارتباط با نظريات توسعه سياسي غرب چيست؟ كه بتواندآنرا ممتاز از آنها سازد و نهايتاً قلمرو و گستردگي نظريه چه سطحي ازحيات سياسي اجتماعي بشررا دربر ميگيرد؟ و همچنین در طول تاريخ اسلام ودر حال و آينده چه نوع الگوئي را براي جامعه بشري ترسيم داشته ومي نمايد؟
فهرست:
فصل اول : مفاهیم ، کلیات و مبانی نظری
گفتار اول: مفاهیم --------------------------------- 7
مقدمه ------------------------------------------------------------------ 7
نظریه --------------------------------------------------------------------------------------- 8
1-1- نظریه سیاسی -------------------------------------------------------------------------- 9
2-1- ابعاد و شاخصهای نظریه -------------------------------------------------------------- 11
توسعه سیاسی -------------------------------------------------------------------------------- 13
1-2- مفهوم توسعه --------------------------------------------------------------------------- 13
2-2- مفهوم سیاست -------------------------------------------------------------------------- 18
3-2- مفهوم توسعه سیاسی -------------------------------------------------------------------- 21
4-2- شاخصهای توسعه سیاسی --------------------------------------------------------------- 23
مفهوم توسعه سیاسی در اسلام ---------------------------------------------------------------- 25
مفهوم شناسی توسعه در دیدگاه امام خمینی ---------------------------------------------------- 27
1-4- جامعیت مفهوم توسعه ------------------------------------------------------------------ 27
2-4- فرهنگ و فرهنگ اسلامی اساس و ریشه توسعه است ---------------------------------- 29
3-4- استقلال فرهنگی عامل اصل توسعه و وابستگی فرهنگی عامل اصلی توسعه نیافتگی است 30
4-4- تربیت و تعالی انسان، غایت توسعه است ---------------------------------------------- 30
مفهوم شناسی سیاست در دیدگاه امام خمینی --------------------------------------------------- 32
گفتار دوم: پیشینه تاریخی توسعه سیاسی ------------------------ 33
پیشینه رهیافتها و مطالعات توسعه سیاسی در جهان غرب ------------------------------------ 33
پیشینه رهیافتها و مطالعات توسعه سیاسی در جهان اسلام ------------------------------------ 50
گفتار سوم: ضرورت و نیاز به توسعه سیاسی اسلامی ------------------- 51
گفتار چهارم: چهارچوب نظری توسعه سیاسی امام خمینی ---------------- 55
جمعبندی و نتیجه گیری ----------------------------------------------------------------------- 58
فصل دوم : منابع و مبانی نظریه توسعه سیاسی امام خمینی
مقدمه -------------------------------------- 63
گفتار اول: منابع نظریه توسعه سیاسی امام خمینی ------------------- 65
وحی (نقل)------------------------------------------------------------------------------------ 66
1-1.کتاب--------------------------------------------------------------------------------------- 66
1-1-1.اجزاء و مؤلفههای سیاست در قرآن --------------------------------------------------- 67
2-1.سنت -------------------------------------------------------------------------------------- 68
1-2-1. حقوق متقابل امام و امت ------------------------------------------------------------- 69
2-2-1. ملاک قراردادن داوری و رضایت مردم --------------------------------------------- 70
3-2-1. ملاک دانستن مقبولیت مردمی بعنوان رکن مشروعیت دینی نظام سیاسی ------------- 70
4-2-1. محدودیت قدرت سیاسی -------------------------------------------------------------- 70
5-2-1. مردم و حق نظارت بر قدرت -------------------------------------------------------- 70
6-2-1. مشارکت مردم در امور کشور ------------------------------------------------------- 71
7-2-1. آزادی در بیان و گفتار --------------------------------------------------------------- 72
8-2-1. رعایت محبّت و پرهیز از خشونت از سوی حکومت -------------------------------- 72
9-2-1. استقرار عدالت ----------------------------------------------------------------------- 72
عقل ------------------------------------------------------------------------------------------ 70
1-2. عقلانیت از منظر امام ------------------------------------------------------------------ 73
شهود ----------------------------------------------------------------------------------------- 76
1-3. معرفت شهودی و عرفانی امام خمینی -------------------------------------------------- 77
2-3. تفسیر شهودی از قیام ا... و محوریت آن در توسعه سیاسی متعالیه امام خمینی --------- 79
تجربه ---------------------------------------------------------------------------------------- 80
گفتار دوم: مبانی فلسفی امام خمینی و توسعه سیاسی ------------------ 81
خاستگاه نظام فکری و اندیشهای امام خمینی ------------------------------------ 81
مبانی فلسفی امام خمینی ---------------------------------------------------------------------- 84
1-2- معرفت شناسی امام خمینی ------------------------------------------------------------- 84
2-2-هستیشناسی امام خمینی ---------------------------------------------------------------- 85
3-2- انسانشناسی امام خمینی ---------------------------------------------------------------- 86
4-2- جامعه شناسی امام خمینی ------------------------------------------------------------- 87
ظرفیتهای حکمت متعالیه برای تولید نطریههای سیاسی --------------------------------------- 89
حکمت متعالیه و توسعه سیاسی و مدنیت متعالیه ---------------------------------------------- 92
گفتار سوم: مبانی عرفانی نظریه توسعه سیاسی امام خمینی---------------- 97
انسان کامل در اندیشه عرفانی – سیاسی امام ------------------------------------------------- 101
انسان کامل اسوة حسنه در عرفان سیاسی امام ------------------------------------------------ 105
راه رسیدن به مقام انسان کامل ---------------------------------------------------------------- 106
انسان کامل ، انسان توسعه یافته -------------------------------------------------------------- 107
گفتار چهارم: مبانی اخلاقی نظریه توسعه سیاسی امام خمینی -------------- 111
انسانشناسی اخلاقی امام خمینی -------------------------------------------------------------- 112
مبانی تأثیرگذار بر تفکر اخلاقی امام خمینی -------------------------------------------------- 115
رابطه اخلاق و سیاست در دیدگاه امام خمینی ------------------------------------------------- 120
اخلاق و توسعه سیاسی متعالیه ---------------------------------------------------------------- 122
گفتارپنجم: مبانی فقهی و اصولی نظریه توسعه سیاسی امام خمینی ----------- 129
اصول و مبانی فقهی تأثیرگذار بر اندیشه سیاسی امام خمینی ---------------------------------- 129
1-1. حجّیت عقل ----------------------------------------------------------------------------- 129
2-1. اجتهاد و نقش زمان و مکان در آن ----------------------------------------------------- 130
3-1. اصل ابتنای احکام بر مصالح و مفاسد -------------------------------------------------- 132
4-1. قابلیت انعطافپذیری احکام بر اساس شرائط ------------------------------------------- 134
5-1. پذیرش بنای عقلاء و عرف در تعیین مصادیق حکم شرعی ----------------------------- 135
قواعد فقهی تأثیرگذار در اندیشه سیاسی متعالیه ----------------------------------------------- 136
1-2.نظریه ولایت فقیه ضامن اجرای توسعه سیاسی متعالیه ---------------------------------- 137
جمعبندی و نتیجه گیری ---------------------------------------------------------------------- 140
فصل سوم : الگوها ، اشکال و سطوح توسعه سیاسی امام خمینی
مقدمه -------------------------------------- 143
گفتار اول: الگوها و اشکال توسعه سیاسی ----------------------- 145
الگوها و اشکال توسعه سیاسی متدانیه ------------------------------------------------------ 145
الگوها و اشکال توسعه سیاسی متعالیه ------------------------------------------------------ 148
1-2- الگوی توسعه سیاسی متعالیه در نظام سیاسی نبوی(ص)-------------------------------- 148
1-1-2- مسئولیت پذیری ---------------------------------------------------------------- 148
2-1-2- شورا و مشورت --------------------------------------------------------------- 149
3-1-2. تشکیل حکومت و دولت بر اساس برابری و مساوات -------------------------- 149
2-2- الگوی توسعه سیاسی متعالیه در نظام سیاسی علوی(ع) -------------------------------- 150
1-2-2- قانون و قانونگرائی ------------------------------------------------------------ 151
2-2-2- مشارکت سیاسی --------------------------------------------------------------- 151
3-2-2-. آزادیهای سیاسی و اجتماعی افراد و احزاب و تشکلها ------------------------- 152
4-2-2- نظارت و کنترل مسئولین ------------------------------------------------------ 153
5-2-2- ایجاد فضای مناسب برای انتقاد و انتقادپذیری ---------------------------------- 154
6-2-2- از میان برداشتن فاصله میان کارگزاران با امام -------------------------------- 154
7-2-2- رعایت حقوق متقابل مردم و حکومت ------------------------------------------ 155
3-2- الگوی توسعه سیاسی متعالیه در مدینه فاضله مهدوی (ع)------------------------------- 160
1-3-2- فضیلت مداری ----------------------------------------------------------------- 162
2-3-2- نقش و جایگاه رهبری دینی – الهی -------------------------------------------- 162
3-3-2- مشارکت سیاسی فعال و متعهد بر اساس بیعت با امام معصوم (ع) ------------- 163
4-3-2- قانونمندی الهی ----------------------------------------------------------------- 164
5-3-2- توسعه سیاسی عدالت محور ---------------------------------------------------- 164
6-3-2- نظارت بر کارگزاران نظام اسلامی از سوی مردم ----------------------------- 164
4-2- الگوی توسعه سیاسی متعالیه در نظام سیاسی مبتنی بر ولایت فقیه ---------------------- 165
1-4-2- هدایت و رهبری مستمر -------------------------------------------------------- 169
2-4-2- نظارت و کنترل همگانی ------------------------------------------------------- 169
3-4-2- مشارکت در رقابت سیاسی فراگیر --------------------------------------------- 170
4-4-2- انتقاد پذیری -------------------------------------------------------------------- 171
نظریه های توسعه سیاسی متعارف --------------------------------------------------------- 172
گفتار دوم: سطوح نظریه توسعه سیاسی متعالیه امام خمینی--------------- 173
انواع مؤلفههای سطوح توسعه سیاسی متعالیه ----------------------------------------------- 173
مؤلفههای مبنایی ------------------------------------------------------------------------ 174
مؤلفههای توصیفی ---------------------------------------------------------------------- 174
1-2-1. مؤلفههای توسعه سیاسی متعالیه در جمهوری اسلامی ایران--------------------- 175
2-2-1. مؤلفههای توسعه سیاسی متعالیه در حکومت مسلمانان -------------------------- 176
3-2-1. مؤلفههای توسعه سیاسی متعالیه در حکومت جهانی اسلام ---------------------- 177
جمعبندی و نتیجهگیری ------------------------------------------------------------------------- 178
فصل چهارم : کارگزاران و نهادهای توسعه سیاسی متعالیه
گفتار اول: کارگزارن الهی و نخبگان صالح ---------------------- 181
مقدمه ------------------------------------------------------------------ 181
اصل توحید کارگزار و بسترساز اصلی نظام سیاسی و توسعه سیاسی متعالیه ----------------- 185
1-1. شئون و مراتب توحید در ربوبیت ------------------------------------------------------- 187
توحید در تشریع --------------------------------------------------------------- 187
2-1-1. توحید در ولایت (حاکمیت) ----------------------------------------------------- 188
3-1-1. توحید در اطاعت --------------------------------------------------------------- 189
تنصیب الهی ،ملاک مشروعیت حکومت اسلامی بر اساس قاعده لطف ----------------------- 190
تنصیب و مشروعیت نبی اکرم (ص) ،بر مبنای قاعده کلامی لطف --------------------------- 192
تنصیب و مشروعیت امامت ،مبتنی بر قاعده لطف -------------------------------------------- 193
تنصیب و مشروعیت حکومت اسلامی در زمان غیبت ---------------------------------------- 194
مشروعیت حکومت نخبگان صالح در زمان غیبت -------------------------------------------- 197
1-6. ویژگیهای کارگزارن دولت اسلامی در اندیشه سیاسی امام (ره) ------------------------ 198
گفتار دوم: نهادهای سیاسی، اجتماعی و تشکلهای مردمی --------------- 199
تعریف نهادهای سیاسی، اجتماعی و تشکلهای مردمی ---------------------------------------- 199
انواع نهادهای سیاسی اجتماعی و تشکلهای مردمی ------------------------------------------- 200
1-2- نهادهای نخستین (اصلی - اولیه) ------------------------------------------------------- 203
1-1-2- نهاد خانواده--------------------------------------------------------------------- 203
2-1-2- نهاد تعلیم و تربیت ------------------------------------------------------------- 205
3-1-2- نهاد اقتصاد -------------------------------------------------------------------- 207
4-1-2- نهاد دولت ---------------------------------------------------------------------- 2010
1-4-1-2- ماهیت وکار ویژه اساس نهاد و دولت در اندیشه سیاسی امام خمینی ------ 210
2-4-1-2- ماهیت و کارویژه اساسی نهاد دولت در اندیشه امام خمینی---------------- 212
5-1-2- فرا نهاد دین (حاکم بر همه نهادها) -------------------------------------------- 213
2-2- نهادهای فرعی و ثانوی ---------------------------------------------------------------- 217
1-2-2- امر به معروف و نهی از منکر ------------------------------------------------ 217
2-2-2- احزاب ------------------------------------------------------------------------- 220
3-2-2- مطبوعات --------------------------------------------------------------------- 222
جمعبندی--------------------------------------------------------------------------------------- 225
فصل پنجم: اهداف و غایت نظریه توسعه سیاسی متعالیه
مقدمه -------------------------------------- 227
گفتار اول : اهداف توسعه سیاسی متعالیه امام خمینی ----------------- 229
1.تأسیس و استقرار حکومت اسلامی --------------------------------------------------------- 229
2. ایجادو تأمین امنیت ------------------------------------------------------------------------ 230
3. اجرای شریعت و اقامه حدود الهی (حاکمیت قانون) --------------------------------------- 232
4. نظارت و مشارکت مردم ------------------------------------------------------------------ 234
5. تشکیل امت واحده اسلامی و دستیابی به استقلال همه جانبه ------------------------------ 237
6. استقلال و قطع وابستگی ------------------------------------------------------------------ 239
7. اجرای عدالت اسلامی --------------------------------------------------------------------- 241
8. آزادی ---------------------------------------------------------- 243
گفتار دوم : غایت نظریه توسعه سیاسی متعالیه
1.هدف اصلی و غایی (رسیدن به سعادت و رستگاری و تقرب به خداوند تبارک و تعالی) --- 249
2.مفهوم سعادت ------------------------------------------------------------------------------ 250
3.سعادت از دیدگاه فیلسوفان سیاسی اسلامی--------------------------------------------------- 251
جمعبندی ----------------------------------------------------------------------------------------- 258
خاتمه : نتیجه گیری --------------------------------- 259
فهرست منابع و مآخذ ------------------------------- 271
